Przejdź do treści

Prosty język z AI

Definicja

Prosty język to sposób pisania, dzięki któremu odbiorca łatwo znajduje potrzebne informacje, rozumie je i może z nich skorzystać. Międzynarodowa norma ISO 24495-1:2023 opisuje cztery zasady. Tekst ma być:

  • istotny dla odbiorcy,
  • łatwy do znalezienia,
  • zrozumiały,
  • użyteczny.

AI dobrze sprawdza się przy upraszczaniu:

  • skraca zdania,
  • zamienia żargon na zwykłe słowa,
  • porządkuje tekst w kroki.

Może jednak przy tym zmienić sens, zwłaszcza w pismach urzędowych i prawnych, dlatego wynik zawsze sprawdza osoba, która zna sprawę.

Prosty język a tekst łatwy do czytania (ETR)

To dwa różne podejścia. Tekst łatwy do czytania (ETR) jest przeznaczony dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, ma własne zasady i wymaga testów z odbiorcami. Prosty język jest dla szerokiego grona odbiorców.

Co to w zasadzie jest?

  • AI to dobry pierwszy redaktor: szybko proponuje prostszą wersję.
  • Prosty język to nie tylko krótsze zdania. Liczy się też kolejność informacji, nagłówki, listy i to, czy odbiorca wie, co ma zrobić.
  • Uproszczenie przepisu łatwo zamienia się w zmianę jego znaczenia: znikają wyjątki, terminy i warunki.

Praktyczne zastosowania (konkretne scenariusze)

Scenariusz 1: Pismo do mieszkańca

  • Cel: zrozumiałe wezwanie do uzupełnienia wniosku.
  • Wejście: treść pisma (bez danych osobowych).
  • Kroki: AI proponuje prostszą wersję → urzędnik sprawdza terminy, podstawy prawne i warunki → zatwierdzenie.
  • Rezultat: mieszkaniec wie, co, do kiedy i jak ma zrobić.
  • Zabezpieczenie: porównanie wersji przed i po pod kątem sensu.

Scenariusz 2: Strona z informacją o usłudze

  • Cel: mniej telefonów z pytaniami.
  • Wejście: obecny tekst strony.
  • Kroki: AI porządkuje treść w kroki i nagłówki → redaktor dopisuje brakujące informacje → test z kilkoma osobami spoza działu.
  • Rezultat: tekst, który da się przeskanować wzrokiem.
  • Zabezpieczenie: sprawdzenie z właścicielem usługi.

Scenariusz 3: Materiał po szkoleniu

  • Cel: zwięzłe podsumowanie dla uczestników.
  • Wejście: notatki trenera.
  • Kroki: AI skraca i upraszcza → trener sprawdza merytorykę.
  • Rezultat: materiał, który ludzie faktycznie przeczytają.
  • Zabezpieczenie: trener odpowiada za treść.

Typowe błędy i pułapki

  • Prośba „napisz prościej” bez wskazania odbiorcy i celu.
  • Brak porównania z oryginałem: znikają wyjątki, terminy, kwoty.
  • Wklejanie pism z danymi osobowymi do publicznego narzędzia.
  • Infantylizacja: tekst prosty, ale protekcjonalny.
  • Mylenie prostego języka z tekstem łatwym do czytania (ETR).

Ryzyka i jak je ograniczać

Ryzyko 1: Zmiana znaczenia

  • Ryzyko: uproszczony tekst mówi coś innego niż oryginał.
  • Jak ograniczać: poproś AI o listę zmian merytorycznych, porównaj wersje, zatwierdza osoba merytoryczna.

Ryzyko 2: Dane osobowe

  • Ryzyko: pismo z danymi trafia do niezatwierdzonego narzędzia.
  • Jak ograniczać: anonimizacja albo narzędzie zatwierdzone w organizacji.

Ryzyko 3: Pominięcie odbiorców

  • Ryzyko: tekst jest prosty w opinii autora, ale nie dla odbiorcy.
  • Jak ograniczać: krótki test z kilkoma osobami z grupy docelowej.

Checklista “zanim użyjesz”

  • Kto jest odbiorcą i co ma zrobić po przeczytaniu?
  • Czy usunąłeś dane osobowe?
  • Czy terminy, kwoty, warunki i wyjątki zostały zachowane?
  • Czy tekst ma nagłówki, listy i krótkie akapity?
  • Kto zatwierdza wersję końcową?

Gotowy prompt

Przepisz poniższy tekst prostym językiem.
Odbiorca: [np. mieszkaniec bez wiedzy prawniczej].
Cel: odbiorca ma wiedzieć, co ma zrobić, do kiedy i jak.
Zasady: krótkie zdania, zwykłe słowa, strona czynna, najważniejsze na początku, kroki jako lista.
Nie zmieniaj terminów, kwot, warunków ani wyjątków.
Na końcu wypisz osobno wszystkie miejsca, w których mogłeś zmienić znaczenie.

Tekst:
[wklej tekst bez danych osobowych]

Diagram

flowchart LR
    A[Tekst oryginalny]
    B[AI upraszcza]
    C[Lista możliwych zmian sensu]
    D[Osoba merytoryczna sprawdza]
    E[Tekst do publikacji]
    A --> B --> C --> D --> E

Diagram pokazuje, że AI upraszcza tekst i wskazuje miejsca możliwej zmiany sensu, a osoba merytoryczna sprawdza je przed publikacją.

Dalsza lektura

Miejsce w mapie

Powiązane hasła