Przejdź do treści

Tekst alternatywny generowany przez AI

Definicja

Tekst alternatywny to opis grafiki, który przekazuje jej treść lub funkcję osobom, które jej nie widzą, np. korzystającym z czytnika ekranu. Wymaga go kryterium WCAG 1.1.1 „Treść nietekstowa” (poziom A). Modele multimodalne potrafią opisać obraz w kilka sekund i dobrze nadają się do przygotowania pierwszej wersji. Nie znają jednak celu grafiki w danym miejscu, dlatego o ostatecznym tekście decyduje człowiek, który wie, po co grafika jest na stronie lub w dokumencie.

Co to w zasadzie jest?

  • AI opisuje, co widać. Dobry tekst alternatywny mówi, co grafika znaczy w tym miejscu.
  • To samo zdjęcie może wymagać innego opisu:
    • w artykule,
    • w ofercie,
    • na przycisku.
  • Grafika czysto dekoracyjna nie potrzebuje opisu: ma pusty atrybut alt="". AI tego nie rozstrzygnie za Ciebie.
  • Wykresy, schematy i infografiki zwykle potrzebują dłuższego opisu albo danych w tekście obok, nie jednego zdania.
  • Tekst na grafice musi znaleźć się w opisie albo w treści strony.

Praktyczne zastosowania (konkretne scenariusze)

Scenariusz 1: Zdjęcia w aktualnościach urzędu

  • Cel: szybsze opisywanie zdjęć z wydarzeń.
  • Wejście: zdjęcie i jedno zdanie o celu publikacji.
  • Kroki: AI proponuje opis → redaktor skraca i dopasowuje do kontekstu → publikacja.
  • Rezultat: opisy przy wszystkich zdjęciach, w krótszym czasie.
  • Zabezpieczenie: redaktor sprawdza nazwiska, nazwy i fakty; AI ich nie zna.

Scenariusz 2: Wykres w raporcie

  • Cel: dostępny raport PDF.
  • Wejście: wykres i dane źródłowe.
  • Kroki: AI proponuje krótki opis z głównym wnioskiem → autor dodaje tabelę z danymi lub opis w treści.
  • Rezultat: osoba niewidoma dostaje ten sam wniosek i dostęp do danych.
  • Zabezpieczenie: liczby sprawdzone z danymi, nie z obrazka.

Scenariusz 3: Ikony i przyciski

  • Cel: poprawne opisy elementów interaktywnych.
  • Wejście: lista ikon z ich funkcjami.
  • Kroki: opis mówi, co robi przycisk (np. „Szukaj”), a nie jak wygląda („lupa”).
  • Rezultat: czytnik ekranu ogłasza funkcję.
  • Zabezpieczenie: test z czytnikiem ekranu.

Typowe błędy i pułapki

  • Wklejanie opisu z AI bez czytania: „Obraz przedstawia grupę ludzi w pomieszczeniu”.
  • Zaczynanie od „Zdjęcie przedstawia…”: czytnik ekranu i tak informuje, że to grafika.
  • Opisywanie grafik dekoracyjnych i tym samym zaśmiecanie odczytu.
  • Zmyślone szczegóły: AI „rozpoznaje” osoby, miejsca lub napisy, których tam nie ma.
  • Automatyczne opisy hurtem na całej stronie bez przeglądu.

Ryzyka i jak je ograniczać

Ryzyko 1: Opis wprowadza w błąd

  • Ryzyko: halucynacja w opisie, błędne nazwisko lub liczba.
  • Jak ograniczać: człowiek zatwierdza każdy opis przy treściach publicznych.

Ryzyko 2: Dane osobowe i wizerunek

  • Ryzyko: wgranie zdjęć osób do niezatwierdzonego narzędzia.
  • Jak ograniczać: narzędzie dopuszczone w organizacji, zasady dotyczące wizerunku.

Ryzyko 3: Fałszywa zgodność

  • Ryzyko: „mamy alt wszędzie”, ale opisy są bezużyteczne.
  • Jak ograniczać: kontrola jakości na próbce, test z czytnikiem ekranu.

Checklista “zanim użyjesz”

  • Czy grafika przekazuje treść, czy jest dekoracją?
  • Czy AI wie, w jakim kontekście grafika się pojawia?
  • Czy opis mówi o znaczeniu, a nie tylko o wyglądzie?
  • Czy nazwy, liczby i tekst z grafiki są poprawne?
  • Czy wykres ma dodatkowo dane lub opis w treści?

Gotowy prompt

Napisz tekst alternatywny do tej grafiki.
Kontekst: [gdzie jest grafika i po co: np. artykuł o otwarciu punktu obsługi].
Zasady: maksymalnie 150 znaków, bez „zdjęcie przedstawia”, opisz to, co ważne w tym kontekście.
Jeśli grafika jest dekoracyjna, napisz: DEKORACYJNA.
Jeśli na grafice jest tekst, przepisz go.
Nie zgaduj nazwisk ani nazw, których nie podałem.

Diagram

flowchart LR
    A[Grafika i kontekst]
    B{Dekoracyjna?}
    C[Pusty alt]
    D[AI proponuje opis]
    E[Człowiek poprawia i zatwierdza]
    A --> B
    B -->|tak| C
    B -->|nie| D --> E

Diagram pokazuje, że najpierw człowiek ustala, czy grafika jest dekoracyjna, a jeśli nie, AI proponuje opis, który człowiek poprawia i zatwierdza.

Dalsza lektura

Miejsce w mapie

Powiązane hasła